Niedziela 27 sierpnia 2006 | Napisał: Peter Krantz
Nawyki przeglądania stron
przez użytkowników czytników ekranu
Przed chwilą przeczyczytałem artykuł "Observing Users Who Listen to Web Sites". Autorzy tekstu wykazali, że użytkownicy z zaburzeniami wzroku zamiast czytać strony internetowe od góry do dołu skanują je. Być może nie jest to dla Ciebie zaskoczenie jeśli czytałeś artykuł Jakoba Nielsena "How Users Read on the Web" z 1997 roku. Ostatnio miałem możliwość pracować z kilkoma czytnikami ekranu i moje obserwacje są podobne.
Strony są skanowane, a nie czytane słowo po słowie
Dlaczego skanujemy zamiast czytać? Steve Krug, autor książki o użyteczności Don’t Make Me Think mówi o pośpiechu użytkowników i o tym, czym użytkownicy zadowalają się kiedy przeglądają informacje. Oznacza to, że szukamy i wybieramy szybko pierwszą sensowną opcję, która nie zawsze jest najlepszą.
Jeśli zatrudniasz solidnego grafika, są szanse, że operuje typografią, kolorami tła i obrazków aby uczynić informacje łatwymi do odnalezienia dla widzących użytkowników. Używają oni bowiem układu strony aby zlokalizować najistotniejsze punkty i w ten sposób podejmują nieświadome decyzje o skierowniu swojej uwagi na określone elementy.
Jak skanujesz słuchem ?
Prawie wszystkie wczesne czytniki ekranu tworzyły linearną wersję strony internetowej. Wyobraź sobie, że musisz szybko przejrzeć kasetę wideo, ale twój magnetowid nie ma funkcji cofania i przewijania do przodu. Powoduje to, że nie masz możliwości jak tylko obejrzeć film od początku do końca. Szczęśliwie, współczesne czytniki ekranu posiadają funkcje, które mogą podzielić długą, linearną wersję na kilka sposobów wyświetlania, w oparciu o informacje poukładane za pomocą semantycznie zorganizowanych znaczników. Użytkownicy, których obserwowałem, kiedy skanują strony internetowe, używają przede wszystkim następujących funkcji czytnika ekranu (Jaws).
- Lista tytułów. Kiedy Jaws ładuje stronę, przeprowadza analizę składniową uwzględniając wszystkie tytuły i wyświetla je jako listę.
Tytuły są przedstawiane w porządku tabulacji, wskazany jest też poziom tytułu (heading level). Słuchający tego użytkownik dowiaduje się czego strona dotyczy. Użytkownik może także ustawić tytuły alfabetycznie i przefiltrować wszystkie wg określonego poziomu. To jest pierwsza czynność wykonywana przez użytkowników jaką zaobserwowałem.
- Lista odnośników. Podobnie jak lista tytułów, ta lista przedstawia wszystkie odnośniki w dokumencie.
Poprzez odsłuchiwanie list linków, użytkownik zdobywa inny jeszcz pogląd o tym czego dotyczy strona a szczególnie o tym gdzie może się udać nawigując.
Obie wymienione funkcje są używane wraz z linearnym przedstawieniem strony. Zatem typowy scenariusz mógłby wyglądać następująco:
- Otwarcie strony. Wysluchanie tytułu strony z jej linearnego przedstawienia.
- Otwarcie listy tytułów. Wysłuchanie tytułów poziomu pierwszego.
- Zamknięcie listy tytułów. Przejście do pierwszego nagłówka. Wysłuchanie fragmentu tekstu.
- Otwarcie listy odnośników oraz wysłuchanie części elementów.
- Powrót do linearnego przedstawienia.
- Otwarcie listy tytułu, wysłuchanie większej ilości tytułu strony.
- .. itd.
Zaawansowani użytkownicy przyspieszają głos aby skanować stronę szybciej.
Konsekwencje dla programisty html
Zapewne widzisz jakie są tytuły. Wyobraź sobie jednak, że strona internetowa nie miałaby znaczników tytułów. W takim przypadku lista nagłówków będzie pusta i użytkownik musi się zdać na linearne przedstawienie strony. Podobnie jest z odnośników. Jeśli tekst odnośnika jest słabo napisany, trudne jest wydobyć jakiekolwiek informacje z listy ondnośników. "Ale - powiesz używam przecież atrybut ’title’ aby przedstawić we właściwy sposób tekst odnośnika". Niestety Jaws z domyślnymi ustawieniami nie bierze pod uwagę atrybutu "title". Podobnie jak w przypadku tradycyjnych przeglądarek, wielu użytkowników nie wie jak zmienić te ustawienia.
Oto kilka sugestii jak ułatwić czynność przeglądania stron przez użytkowników z zaburzeniami wzroku:
- używaj do licha tytułów!
- używaj poziomów tytułów aby wskazać hierachię jeśli taka istnieje. Nie przeskakuj z h1 do h3. W innym przypadku lista tytułów może być myląca.
- uważaj aby tekst odnośników miał określone znaczenie. Niekiedy wystarczy rozszerzyć zasięg odnośnika do kilku słów więcej. Zamiast tworzyć odnośnik "książka" w zdaniu "nowa książka Douglasa Adamsa" możesz stworzyć odnośnik "książka Douglasa Adamsa" aby powstał odpowiedni kontekst. Nie przesadź...
- Używaj raczej atrybutu alt dla obrazka niż atrybutu title dla odnośnika, jeśli używasz odnośników obrazkowych. To sprawi, że tekst odnośnika będzie czytelny dla użytkowników Jawsa, którzy nie zmienili ustawień programu, aby ten odczytywał atrybut title. Jeśli nie używasz ani atrybutu alt ani title, Jaws przeczyta(nic nie mówiącą) nazwę pliku obrazka. Pomyśl tylko: "slash www slash img slash p underscore small".
- Pisz z myślą o internecie.
Jak sprawdzić stronę za pomocą Fangsa
Oczywiście najlepszym rozwiązaniem jest zdobycie Jawsa i posłuchanie jak strona brzmi. Ale to zabiera sporo czasu. Jeśli nie zainstalowałeś jeszcze Fangsa, emulatora czytnika ekranu, sugeruję Ci abyś zrobił to zaraz. Versja 0.80 posiada w podstawowe funkcje pokazywania listy odnośników i listy tytułów. Czy Twoja strona działa? Wiem, wiem, muszę jeszcze nad tym popracować.
Referencje
- Don’t Make Me Think, Steven Krug
- Observing Users Who Listen to Web Sites, Janice (Ginny) Redish i Mary Frances Theofanos.
- How Users Read on the Web, Jakob Nielsen
Autorem artykułu jest Peter Krantz, twórca rozszerzenia do Firefoxa - Fangs i właściciel strony Standards Schmandards.